Không. Google không phạt một bài viết chỉ vì bài đó được viết bằng AI, và điều này được nói rõ trong hướng dẫn của Google Search Central từ tháng 2/2023. Thứ bị xử lý là nội dung được sản xuất hàng loạt để thao túng thứ hạng mà không giúp gì cho người đọc, dù do máy hay người viết. Nghiên cứu của Ahrefs trên 600.000 trang cũng cho kết quả tương tự, mức độ dùng AI gần như không liên quan tới thứ hạng. Điều ít được nói tới là website dùng AI thường không tụt vì bị phạt, mà tụt vì hàng chục bài na ná nhau về cấu trúc và giọng văn, không bài nào đủ khác biệt để Google chọn.
Minh họa nội dung viết bằng AI được Google đánh giá theo chất lượng thay vì cách tạo ra
Google nói gì về nội dung do AI tạo ra?
Tháng 2/2023, Google công bố hướng dẫn về nội dung do AI tạo ra trên blog Search Central, với ý chính là hệ thống xếp hạng thưởng cho nội dung hữu ích và đáng tin, bất kể nội dung đó được tạo ra bằng cách nào. Google cũng nói thẳng rằng dùng tự động hóa, kể cả AI, với mục đích chính là thao túng thứ hạng sẽ vi phạm chính sách spam. Tháng 3/2024, Google cụ thể hóa ranh giới này bằng chính sách scaled content abuse, nhắm vào việc tạo số lượng lớn trang ít giá trị, và điểm đáng chú ý là chính sách không phân biệt nội dung đó do AI, do người hay do cả hai tạo ra. Nói cách khác, Google không có hai bộ tiêu chuẩn. Một bài do cộng tác viên viết vội theo khuôn cũng bị đánh giá giống hệt một bài do ChatGPT viết vội theo khuôn.
Nội dung AI có lên top được không? Dữ liệu từ 600.000 trang
Ahrefs lấy 100.000 từ khóa ngẫu nhiên, thu 20 URL đứng đầu của mỗi từ khóa và chạy công cụ phát hiện AI của họ trên toàn bộ 600.000 trang. Kết quả phân bổ như sau:
| Nhóm nội dung | Tỷ lệ trong top 20 |
|---|---|
| Có AI hỗ trợ ở mức nào đó | 81,9% |
| Hoàn toàn do người viết | 13,5% |
| Hoàn toàn do AI tạo | 4,6% |
Hệ số tương quan giữa tỷ lệ nội dung AI và thứ hạng chỉ là 0,011, gần như bằng không. Nghĩa là Google không thưởng cũng không phạt vì bài có dùng AI. Chi tiết đáng chú ý hơn là các trang ở vị trí 1 có xu hướng dùng ít AI hơn so với các vị trí phía dưới, và trang thuần AI hiếm khi chạm vị trí đầu. Cần đọc số liệu này với hai giới hạn. Thứ nhất, nó dựa trên công cụ phát hiện AI, vốn không chính xác tuyệt đối. Thứ hai, tương quan không chứng minh nguyên nhân, trang top 1 dùng ít AI có thể vì chúng được đầu tư biên tập nhiều hơn nói chung.
Ranh giới giữa dùng AI hợp lệ và scaled content abuse
Cùng một công cụ AI, hai cách dùng dẫn tới hai kết quả rất khác nhau:
| Tiêu chí | Dùng AI hợp lệ | Scaled content abuse |
|---|---|---|
| Cách sản xuất | Đọc SERP, duyệt dàn ý, người biên tập từng bài | Nạp danh sách từ khóa, xuất bản hàng loạt không ai đọc lại |
| Giá trị riêng | Có số liệu tự đo, ảnh chụp thật, ví dụ từ dự án | Tổng hợp lại thông tin đã có, không góc nhìn mới |
| Số liệu | Mỗi con số đều có nguồn kiểm chứng được | Con số AI tự đưa ra, không ai mở nguồn xem lại |
| Tốc độ xuất bản | Theo năng lực biên tập của team | Theo tốc độ của công cụ |
Hai dây chuyền nội dung song song, một bên có người biên tập kiểm tra từng bài trước khi xuất bản, một bên máy in ra hàng loạt bài giống nhau không ai đọc lại
Dòng cuối là chỗ các team hay trượt nhất. Khi AI viết được mười bài một ngày, áp lực tự nhiên là xuất bản mười bài một ngày, trong khi người biên tập chỉ kịp đọc kỹ hai bài. Mình cho rằng tốc độ xuất bản nên được đặt theo năng lực biên tập chứ không theo năng lực của công cụ.
Website tụt hạng, làm sao biết có phải do nội dung AI?
Khi traffic giảm, phản xạ đầu tiên của nhiều người là nghi AI, nhưng AI thường không phải nguyên nhân duy nhất. Thứ tự kiểm tra nên như sau:
- Mở mục Security & Manual actions trong Search Console. Nếu có thông báo phạt thủ công, Google sẽ ghi rõ loại vi phạm. Không có thông báo nghĩa là bạn đang đối mặt với biến động thuật toán, không phải hình phạt.
- Đối chiếu ngày bắt đầu giảm với lịch cập nhật Google trên Google Search Status Dashboard. Giảm trùng một đợt core update thì nên xem lại chất lượng tổng thể, không chỉ riêng bài có dùng AI.
- Tách lượt hiển thị và lượt nhấp. Vị trí và lượt hiển thị giữ nguyên nhưng lượt nhấp giảm thường là dấu hiệu AI Overviews đang trả lời thay bạn ở các truy vấn dạng câu hỏi.
- Tìm điểm chung giữa các trang giảm. Nếu các trang giảm cùng một khuôn cấu trúc, cùng một kiểu mở bài, vấn đề nằm ở khuôn mẫu chứ không ở từng bài riêng lẻ.
Bước 3 và bước 4 mất nhiều thời gian nhất nếu làm tay cho nhiều website, vì phải lọc Search Console theo từng trang và từng khoảng thời gian. Các công cụ đọc dữ liệu Search Console tự động như phần phát hiện bài tụt hạng và cơ hội CTR của Solytix giúp rút bước này xuống còn vài phút mỗi website.
Sơ đồ bốn bước chẩn đoán website tụt hạng gồm kiểm tra phạt thủ công, đối chiếu lịch cập nhật Google, tách lượt hiển thị và lượt nhấp, tìm điểm chung giữa các trang giảm
Quy trình dùng AI an toàn cho team làm nhiều website
Quy trình dưới đây áp dụng được dù bạn dùng ChatGPT hay một nền tảng chuyên dụng:
- Đọc SERP top 10 trước khi viết để xác định đúng intent, không để AI tự đoán.
- Duyệt tiêu đề và dàn ý trước khi cho AI viết nội dung.
- Cho AI viết theo từng phần thay vì một câu lệnh cho cả bài, để giảm lặp ý và số liệu bịa.
- Người biên tập kiểm chứng mọi con số, tên riêng, mốc thời gian và thêm ít nhất một trải nghiệm thật.
- Theo dõi bài sau khi xuất bản bằng Search Console trong 4 đến 8 tuần để phát hiện sớm bài không lên.
Bước 4 là bước không thể bỏ. Bạn có thể xem cách chia từng khâu cho AI chi tiết hơn trong bài SEO AI là gì và cách làm SEO bằng AI theo từng khâu.
Tự kiểm chứng bằng thử nghiệm trên chính website của bạn
Số liệu chung của ngành chỉ cho biết xu hướng, còn website của bạn mới là thứ cần câu trả lời. Một cách kiểm chứng đơn giản là chọn khoảng 20 từ khóa có độ khó tương đương trong cùng chủ đề, chia hai nhóm. Nhóm A dùng bản AI biên tập nhẹ, nhóm B dùng bản AI được biên tập kỹ, có thêm số liệu và trải nghiệm thật. Xuất bản cùng thời điểm, cùng mức liên kết nội bộ, rồi đo vị trí trung bình, lượt hiển thị và lượt nhấp trên Search Console sau khoảng 60 ngày. Mình chưa thấy thử nghiệm kiểu này cho kết quả giống nhau ở mọi ngành, nên con số của bạn sẽ đáng tin hơn bất kỳ nghiên cứu nào, kể cả nghiên cứu của Ahrefs ở trên. Với website nhỏ, 20 từ khóa có thể chưa đủ để thấy khác biệt rõ, và kết quả nên đọc như tín hiệu chứ chưa phải kết luận.
Câu hỏi thường gặp về nội dung AI và Google
Google có phát hiện được nội dung viết bằng AI không?
Google chưa công bố có dùng công cụ phát hiện AI trong xếp hạng. Điều họ nói rõ là hệ thống đánh giá chất lượng và mức hữu ích, áp dụng như nhau cho nội dung do người hay AI viết. Vì vậy câu hỏi đáng quan tâm là bài có giá trị không, chứ không phải bài có bị nhận ra là AI không. Nếu bạn tò mò về độ chính xác của các công cụ này, bài AI content detector có chính xác không có phân tích riêng.
Có cần ghi chú bài viết được hỗ trợ bởi AI không?
Không bắt buộc với bài blog thông thường. Google khuyến khích cho người đọc biết nội dung được tạo ra thế nào khi điều đó giúp họ đánh giá độ tin cậy, ví dụ bài đánh giá sản phẩm hay bài có số liệu tự đo.
Scaled content abuse là gì?
Đây là hành vi tạo số lượng lớn trang chủ yếu để thao túng thứ hạng mà không mang lại giá trị cho người đọc, bất kể dùng AI, dùng người hay kết hợp. Google đưa hành vi này vào chính sách spam từ tháng 3/2024.
Bài viết AI có lên top 1 Google được không?
Có, nhưng hiếm khi là bài AI thô. Nghiên cứu của Ahrefs trên 600.000 trang cho thấy trang thuần AI vẫn có mặt trong top 20 nhưng ít khi đứng vị trí 1, còn phần lớn trang top là nội dung có AI hỗ trợ và người biên tập.
Làm sao biết website tụt hạng do AI Overviews hay do chất lượng nội dung?
Xem Search Console. Nếu vị trí giữ nguyên, lượt hiển thị giữ nguyên nhưng lượt nhấp giảm ở các truy vấn dạng câu hỏi, nhiều khả năng AI Overviews đang trả lời thay bạn. Nếu cả vị trí lẫn lượt hiển thị cùng giảm trên nhiều trang, hãy xem lại chất lượng nội dung.
Trước khi tăng tốc xuất bản bằng AI
Câu trả lời không bị phạt dễ khiến nhiều team hiểu thành cứ xuất bản càng nhiều càng tốt, và đó chính là con đường dẫn tới scaled content abuse. Nếu team bạn chưa có người đọc lại từng bài và chưa theo dõi bài sau xuất bản, hãy xây hai khâu đó trước khi tăng tốc độ. Khi đã có, bạn có thể dùng thử Solytix miễn phí 30 ngày để gom khâu đọc SERP, viết bài và theo dõi Search Console vào một chỗ.
Trần Hoàng Sơn
Product Manager · SEO AutomationProduct Manager tại Solytix, hơn 4 năm làm product và SEO cho B2B SaaS tại thị trường Nhật Bản. Trên blog, Sơn viết về search intent và tự động hóa quy trình SEO bằng AI, ưu tiên case thật và cách làm áp dụng được ngay.
